3. Sınıf 24. Hafta Sınıf Defteri

Amaç: Masalı dikkatle dinlemesi; olayın başlangıç, gelişme ve sonucunu kendi sözcükleriyle açıklaması.

Masalın tam metni:

Pencereleri güneşe bakan bir sınıfta, sabahları masanın üzerine uzun bir gölge düşermiş. Gölge bazen kalemin, bazen su şişesinin, bazen de küçük bir oyuncak ağacın arkasında belirirmiş. Nisa, bir sabah kalemini masaya koyduğunda gölgenin kalemden çok daha uzun olduğunu fark etmiş.

“Kalemim büyüdü!” diye seslenmiş. Yanındaki Umut, “Kalemin hâlâ aynı boyda,” demiş. Nisa kalemi gölgeyle yan yana tutmuş; gerçekten kalem değişmemiş. Öğretmenleri soruyu duymuş ve “Gölgeyi değiştiren ne olabilir?” diye sormuş. Çocuklar hemen cevap vermek yerine bir gözlem köşesi hazırlamışlar.

Masaya beyaz bir kâğıt serip oyuncak ağacı üzerine koymuşlar. Pencereden gelen ışıkla oluşan gölgenin sınırını kurşun kalemle işaretlemişler. Kâğıdın kenarına saati yazmışlar. Nisa, “Ağacı yerinden oynatmayalım ki neyin değiştiğini anlayabilelim,” demiş. Umut da masanın yerini küçük bir çıkartmayla belirtmiş.

İlk çizgileri bitirdikten sonra Nisa masanın yanına küçük bir not yapıştırmış: “Lütfen ağaca dokunmayın, bugün gölge araştırması var.” Öğleye kadar iki sınıf arkadaşı notu okumadan ağacı eline almış; Nisa telaşlanmış ama kızmadan ağacı eski yerine koymalarını istemiş. Umut, “Belki yalnız not yetmiyor,” demiş. Oyuncak ağacın etrafına kâğıttan ince bir çerçeve çizmişler. Sonra ikisi kendi çizgilerinin üzerine eğilip bakmış. Gölgenin ucu aynı noktaya gelmediğinde önce biri yanlış çizdiğini sanmış. Öğretmen “Saat kaçta baktınız?” diye sorunca her ikisinin farklı dakikalarda gözlem yaptığı ortaya çıkmış. Nisa kahkahasını tutamamış: “Gölgenin bir randevu saati varmış meğer!” Bir sonraki denemeyi birlikte, aynı anda yapmaya karar vermişler. Sergide bunun fotoğrafını değil, saat ve çizgilerden oluşan küçük bir açıklamasını kullanacaklarmış.

Bir süre sonra gölgenin ucu farklı bir yere gelmiş. Çocuklar ikinci çizgiyi de çizmiş. “Ağaç kendi kendine yürümüş olamaz,” demiş Umut. Öğretmen, güneşin gökyüzündeki görünen konumunun gün içinde değiştiğini ve bunun gölgeyi etkilediğini açıklamış. Çocuklar ışığı doğrudan gözlerine tutmadan ve güneşe bakmadan gözlem yapmışlar.

Öğleye doğru bulut gelince gölge silikleşmiş. Nisa biraz hayal kırıklığına uğramış: “Sergimiz bozuldu.” Umut, “Bu da bir gözlem. Bulut varken gölgeyi zor görüyoruz,” demiş. Bulutu gri bir çizimle not etmişler. Daha sonra güneş yeniden çıktığında aynı oyuncakla üçüncü kez deneme yapmışlar.

Sınıfta bir gölge sergisi hazırlanmış. Çocuklardan biri eliyle tavşana benzeyen gölge yapmış, başka biri kartondan küçük bir ev kesmiş. Her çalışmanın yanına nesnenin adı, ışığın konumu ve gözlem saati yazılmış. Bir öğrencinin çizimi ötekinden farklı çıkınca öğretmen “Hangi şartlarda yaptınız?” diye sormuş. Böylece karşılaştırmak için aynı koşullara bakmaları gerektiğini anlamışlar.

Sergi günü ziyaretçiler en çok uzun gölgeli kalemin önünde durmuş. Nisa gülerek, “Kalem büyümedi. Ben gölgeyi daha dikkatli izlemeyi öğrendim,” demiş. Umut ise bulut çizimini göstermiş: “Bazen gölgeyi görememek de bir bilgidir.”

Nisa sergiden sonra oyuncak ağacı masadan kaldırdı. Kâğıdın üstündeki üç gölge çizgisi yerinde kaldı; Umut yanlarına gözlem saatlerini yeniden yazdı.

Dinleme sonrası: Masalı dinledikten sonra: 1. Kalemin gölgesi değişirken kalem değişti mi? 2. Çocuklar karşılaştırma yapabilmek için neyi sabit tuttu? Seçmeli çalışma: Masaldaki bir sahneyi çiz, canlandır veya yeni bir ayrıntıyla anlat. Katılım gönüllüdür.

Amaç: Sınıfta karşılaştığı küçük bir soruna iş birliğiyle çözüm önermesi.