1. Sınıf 11. Hafta Sınıf Defteri

Amaç: Doğayı gözlemleme ve merakını uygun sorularla ifade etme

Amaç: Doğayı gözlemleme ve merakını uygun sorularla ifade etme

Amaç: Doğayı gözlemleme ve merakını uygun sorularla ifade etme

Masalın tam metni:

Bahçedeki akçaağacın en alt dalında, kenarı hafifçe kıvrılmış bir yaprak vardı. Sabahları üstüne konan çiğ damlası önce sivri ucunda bekler, sonra birden aşağı düşerdi. Efe, teneffüslerde bu yaprağı izlemeyi severdi.
Bir sabah damla düşmedi. Yaprak kuru görünüyordu. Efe, “Acaba ağacın suyu mu bitti?” diye sordu. Arkadaşı Lale başını kaldırdı. “Bence damla uyuyakaldı.”
İkisi gülerek yaprağın altına baktı. Orada minicik bir örümcek ağı vardı. Ağın üzerinde bir damla parlıyordu.
“Demek damla aşağı düşmedi, başka yere takıldı,” dedi Efe. Tam ağı eliyle gösterecekken öğretmen, “Yakından bakabiliriz ama dokunmayalım,” dedi. “Örümceğin evi olabilir.”
Efe ellerini cebine koydu. Lale defterine küçücük bir ağ çizdi. Ağ, çizimde biraz güneşe benziyordu. “Benim ağımın sekiz kolu oldu,” dedi.
“Gerçeğinde kaç tane var?”
“Saymayı unuttum. Bir daha bakacağım.”
Öğleye doğru rüzgâr çıktı. Aynı yaprak bu kez üstündeki damlayı hemen silkeledi. Efe koşup Lale'yi çağırdı. “Gel, yaprağın davranışı değişti!”
Lale yaprağın altına baktı. Ağ yoktu. İncecik bir ip yan dala uzanıyordu. “Belki örümcek başka yere taşındı,” dedi.
“Belki,” diye karşılık verdi Efe. “Ama görmedik.”
Öğretmen bahçede kısa bir gözlem turu yaptırdı. Çocuklar yere dökülen yaprakların renklerine baktı; hiçbiri dalından yaprak koparmadı. Efe bir yaprağın üzerinde üç ayrı kahverengi leke saydı. Lale de başka bir yaprağın kenarının dişli olduğunu fark etti.
Sınıfa döndüklerinde Efe kendi yaprağının resmini çizdi. Ama damlayı nereye koyacağını bilemedi. Sabahki gibi altına mı, öğleki gibi havaya mı çizecekti?
“İkisini birden çizebilirsin,” dedi Lale. “İki farklı zamanda gördün.”
Efe sayfayı ikiye ayırdı. Sol tarafa sabahı, sağ tarafa öğleyi çizdi. Resmin başına yazmak için öğretmenden yardım istedi: “Aynı Yaprak, İki Zaman.”
Sınıfın panosuna iki gözlem resmi asılınca başka çocuklar da sorular sordu. “Damlalar neden aynı büyüklükte değil?” dedi biri. Bir başkası, “Yaprak rüzgârda dönerse damla nereye gider?” diye merak etti. Efe her soruya hemen cevap vermek istedi ama Lale onun koluna hafifçe dokundu. “Bilmiyorsak bilmiyoruz deriz,” diye fısıldadı. Öğretmen bir köşeye “Bir dahaki gözlemde bakacağız” başlıklı küçük bir bölüm açtı. Efe sorusunu resimle anlattı. Yazmayı henüz kolay bulmadığı için yanına yalnızca bir soru işareti koydu. Artık defterindeki boş alan da işin parçasıydı.
Ertesi gün yağmur yağdı. Çocuklar pencereden ağacı izledi. Bu kez yaprakların üzerinde sayamayacakları kadar çok damla vardı. Efe, “Dünkü damla hangisi acaba?” diye sordu.
Lale burnunu cama dayamadı; elini siper edip dışarı baktı. “Bilemeyiz,” dedi. “Ama yeni bir soru bulduk.”
Efe pencereden dışarı bakarken sabahki sorusunu düşündü. Dün tek bir damlanın peşine düşmüşlerdi; bugün yaprakların hepsi ıslanmıştı. Lale’ye dönüp “Yarın hava açarsa yine aynı dala bakalım,” dedi. Lale hemen kabul etti.
Öğretmen defterin boş sayfasını açtı. Efe yağmurlu bir yaprak çizdi. Kenarına bir soru işareti koydu. Cevabı hemen bulamamak, çizimi bitirmesine engel olmadı.

Dinleme sonrası: Sohbet: Damla sabah niçin aşağı düşmedi? Çocuklar örümcek ağına neden dokunmadı? Efe iki farklı resmi niçin aynı sayfaya yaptı? İsteğe bağlı etkinlik: Pencereden veya güvenli bahçeden seçilen aynı bitki iki farklı zamanda gözlenip resmedilir; bitki koparılmaz ve canlılara dokunulmaz.

Amaç: Doğayı gözlemleme ve merakını uygun sorularla ifade etme

Nasıl oynanır: MEB “Yüz Yüze 100 Çocuk Oyunu”, Oyun 39. Seviye: Ana sınıfı ve ilkokul. Oyuncu sayısı: En az 2 oyuncu. Araç-gereç: Yok. Sayışmayla bir ebe, ayrıca gölgeye basılıp basılmadığını belirleyecek bir hakem seçilir. Güneşli ve güvenli alanda ebe diğer oyuncuların gölgelerine basmaya çalışır. MEB kitabının özgün kuralında gölgesine basılan oyuncu elenir; bu planın 1. sınıf uyarlamasında elenme uygulanmaz. Gölgesine basılan öğrenci sonraki turda ebe veya gönüllü hakem olabilir; herkes yeniden oyuna katılır. Hareket hızı, alan ve güneş koşulları yaş düzeyine göre düzenlenir.

Güvenli uygulama: Gölge takibinde araç trafiği ve güneş/ısı riski olmayan güvenli alan kullanılır; istemeyen gözlemci olur.

Oyun kaynağı: MEB “Yüz Yüze 100 Çocuk Oyunu”, Oyun 39.