2. Sınıf 23. Hafta Sınıf Defteri

Amaç: Aile büyüklerinden sözlü kültür bilgisi toplama.

Amaç: Suat’ın eski bir oyuna ilişkin farklı aile anlatılarını dinlemesini izleme; anlatıları ayrı kaydetme.

Masalın tam metni:

Suat, dedesinin dolabında eski bir ayakkabı kutusu buldu. Kutunun üstünde iri harflerle ‘OYUNLAR’ yazıyordu. İçinden üç misket, bir bez parçası ve uçları yuvarlanmış küçük tahta çubuklar çıktı. Suat misketleri avucuna aldı. “Bunlarla nasıl oynanıyor?”
Dedesi gözlüğünü taktı. “Hepsini aynı oyunda kullanmıyoruz,” dedi. “Bu kutuda yıllarca biriken şeyler var.”
Misketlerden birini gösterdi. “Bunu çocukken komşum Kemal vermişti. Oyunun adı da bizim mahallede bambaşkaydı.”
Suat defterini açtı. “Oyun adı ne?”
Dedesi gülümsedi. “Dur bakayım, kırk yıldır söylememişim.” Bir süre düşündü. Sonra iki farklı ad söyledi. Suat ikisini de yazdı. “Hangisi doğru?” diye sordu.
“İkisi de duyduğum ad,” dedi dedesi. “Başka köyde başka türlü de söylenir. Ama kuralları karıştırıyor olabilirim.”
Öğleden sonra komşuları Feride Teyze çaya geldi. Dedesi kutuyu gösterince Feride Teyze kahkaha attı. “Biz o bez parçasıyla göz bağlamazdık,” dedi. “Elimizde sakladığımız taşı örtmek için kullanırdık.” Dedesi itiraz edecek oldu, sonra durdu. “Demek sizin sokakta öyleymiş.”
Suat, iki yetişkinin aynı oyunu farklı hatırlamasına şaşırdı. İlk başta biri yanlış söylemiştir diye düşündü. Ama Feride Teyze, oyunu nerede, kimlerle oynadığını anlatınca gözünde başka bir sokak canlandı: toprak yol, çeşme başı, taş duvar. Dedesi de kendi sokağını anlattı. Çocuklar iki anlatımdan yalnızca güvenli, basit bir taş saklama fikrini seçtiler; sert veya küçük parçaları sınıfa götürmemeye karar verdiler.
Suat ertesi gün sınıfa kutunun kendisini değil, içindekilerin çizimini getirdi. Öğretmen, “Aileden duyduğunuz oyunların hepsi aynı mı?” diye sordu. Sınıfta on farklı cevap çıktı. Bazıları oyunun adını biliyor, kuralını bilmiyordu. Bazıları da tam tersini.
Suat kendi defterini açtı. Dedesi ve Feride Teyze için iki ayrı sayfa hazırlamıştı. Birinci sayfanın köşesinde misket, ikincisinde bez resmi vardı. “Ben iki farklı anlatım dinledim,” dedi. “İkisini karıştırmadan yazdım.”
Teneffüste Ece, “Benim anneannemle de konuşabilir miyiz?” diye sordu. Suat hemen kabul etti. Sonra bir şart ekledi: “Ama sen soru sorarken ben de dinleyeceğim. Çünkü bazen en güzel ayrıntıyı ikinci defa anlatınca hatırlıyorlar.”
Suat, anneannesine de oyun sorarken ilk sorusunu değiştirdi. “Bu oyunu nasıl oynardınız?” demek yerine, “Oynarken en çok hangi anı hatırlıyorsun?” diye sordu. Anneannesi önce düşüncelere daldı, sonra yaz tatillerinde kuzenleriyle yerde daire çizdiklerini anlattı. Yağmur yağdığında oyun içeri taşınırmış; çizgi yerine ip kullanırlarmış. Suat defterine iki farklı alan resmi çizdi. Aynı oyunun mevsime göre bile değişebildiğini anladı. Öğretmen, görüşme için evdekilere soru sormanın isteğe bağlı olduğunu ve aileyle ilgili özel bilgi vermenin gerekmediğini hatırlatmıştı. Suat, görüşmeye katılamayan arkadaşı için de seçenek düşündü: sınıfın verdiği kurgu oyun anısını birlikte inceleyebilirlerdi. Böylece oyun kutusu yalnız evden gelen anılarla sınırlı kalmadı.
O akşam dedesi kutuyu yeniden kapattı. Suat kapağın üzerindeki ‘OYUNLAR’ yazısının altına küçük bir kâğıt yapıştırdı: ‘Anlatanlar: Dedem, Feride Teyze ve daha soracağımız kişiler.’ Kutunun içindeki misketler aynı kalmıştı; kutunun hikâyesi ise büyümeye başlamıştı.

Dinleme sonrası: Sohbet: Dede ve Feride Teyze neyi farklı hatırlıyordu? Suat iki anlatımı nasıl kaydetti? Oyun kutusunun hikâyesi nasıl büyüdü? Seçmeli çalışma: Aynı oyunun iki farklı anlatımı için iki küçük resim hazırla. Sözel yanıt, çizim veya canlandırma seçilebilir; kişisel deneyim paylaşımı zorunlu değildir.