1. Sınıf 25. Hafta Sınıf Defteri

Amaç: Kültürel oyun ve motifleri güvenli biçimde tanıma

Amaç: Kültürel oyun ve motifleri güvenli biçimde tanıma

Amaç: Kültürel oyun ve motifleri güvenli biçimde tanıma

Masalın tam metni:

Dedenin evindeki eski sandığın kapağı yıllardır gıcırdıyordu. Ece her ziyarette sandığın önünde durur, üstündeki bakır rengi kilide bakardı. Bir gün dedesi anahtarı çıkardı. “İçinde oyuncaklarım yok artık,” dedi, “ama oyunlardan kalan birkaç eşya var.”
Kapağı birlikte açtılar. Üstte küçücük bir bez torba, altında düz tahta parçaları ve bir defter vardı. Ece torbayı sallamak istedi. Dede, “Önce içini görelim; kırılacak bir şey olabilir,” diye uyardı.
Torbanın içinden renkli düğmeler çıktı. “Bunlarla ne oynardınız?” diye sordu Ece.
“Bir oyunda taş yerine kullanırdık,” dedi dede. “Ama bizim evin yanında başka kurallar vardı. Ben hepsini hatırlamıyorum.”
Ece defteri açtı. Sayfalarda eski çizimler, yarısı silinmiş sözcükler ve oyun alanlarına benzeyen kareler vardı. “Bu yazılar ne?”
“Baban küçükken çizmişti. Oyunun adını yazmış olabilir.” Dede gözlüğünü taktı. “Şu kelimeyi okuyabildim ama geri kalanından emin değilim.”
Ece defteri masaya koydu. “O zaman oyunun adını uydurmayalım. Babama sorarız.” Dede gülümsedi. “Ben de onu düşünmüştüm.”
Birlikte tahta parçalarını dizdiler. Bazılarının kenarı pürüzlüydü. Dede onları kullanmadı; güvenli ve düzgün olanları seçti. Ece karelerden birine büyük bir düğme koydu. Düğme yuvarlanıp masadan düştü.
“Bu çok hızlı,” dedi Ece. “Düz bir taş olsa kaçmazdı.”
Dede taşları dışarıdan toplamayı önermedi. Bunun yerine kalın kartondan büyük daireler kesti. Ece bunları karelerin üzerine yerleştirdi. Kartonlar masadan kaçmıyordu.
Sandığın dibinde küçük, kırmızı iplerle işlenmiş bir kumaş daha vardı. Ece onu bir bayrağa benzetmek istedi ama dede, “Bu eski bir örtü parçası,” dedi. “Üzerindeki şekli tam olarak hangi yörede kullandığımızı bilmiyorum.” Ece kumaşa dikkatle baktı. Desenin ortasında dört küçük kare, köşelerinde kıvrık çizgiler vardı. Benzer bir deseni kendi kâğıdına çizdi ama kumaşı kesmedi, üzerine yazı yazmadı. “Bunu kim işledi?” diye sordu. Dede omuz silkti. “Annenle konuşalım; belki o bilir.” Ece, bilmediği şeyi defterine soru olarak ekledi. Sandığın içindeki her eşyanın gerçek bir adı ve geçmişi olabileceğini düşünmek hoşuna gitmişti.
Akşam babası gelince deftere baktı. “Bunu biliyorum!” dedi. Sonra bir süre durdu. “Ama komşularımız biraz farklı oynardı.” Ece hemen sordu: “Hangisi doğru?”
Babası, “İkisi de birer aile hatırası olabilir,” dedi. “Önce kimin nasıl hatırladığını yazalım.” Ece oyunun adını ve kimin anlattığını resimli bir kâğıda kaydetti. Dede, hatırlamadığı kuralın yanına soru işareti koydu.
Ertesi gün Ece sandığın küçük bir resmini çizdi. Resimde kilit kocamandı; içinden renkli kartonlar çıkıyordu. Dede resme bakınca güldü. “Sandık bizimkinden daha zengin olmuş.”
“Çünkü içine sorular da koydum,” dedi Ece. Defteri sandığa geri yerleştirirken kapağı yavaşça kapattı. Bu kez gıcırtı duyulmadı. “Niye ses çıkmadı?” diye sordu.
Dede gülümsedi. “Belki de sandık bugün bütün hikâyelerini anlattı.” Ece hemen karşı çıktı: “Hepsini değil. Babama soracak iki soru daha var!”

Dinleme sonrası: Sohbet: Dede neden bütün kuralları hatırlamadı? Pürüzlü tahtaları niçin kullanmadılar? Ece sandığa hangi yeni şeyi koydu? İsteğe bağlı etkinlik: Çocuklar aileden bilgi getirme zorunluluğu olmadan öğretmenin sunduğu iki oyun hatırası kartını karşılaştırır, güvenli motif/oyun resmi yapar.

Amaç: Kültürel oyun ve motifleri güvenli biçimde tanıma

Nasıl oynanır: MEB “Yüz Yüze 100 Çocuk Oyunu”, Oyun 28. Seviye: Ana sınıfından itibaren her seviye. Oyuncu sayısı: En az 5 oyuncu. Araç-gereç: Yok. İki ebe diğer oyunculara dokunmaya çalışır; dokunulan çocuk “donar”. Serbest oyuncular donan arkadaşının eline dokunarak onu yeniden oyuna katar. Alan sınırlandırılır ve sert temas/itme yasaktır.

Güvenli uygulama: Ebeleme yalnız hafif omuz işaretiyle yapılır; itme, çekme ve sert koşma önlenir.

Oyun kaynağı: MEB “Yüz Yüze 100 Çocuk Oyunu”, Oyun 28.